Με το βλέμμα το ερωτευμένο / With the look of the one in love.

Με το βλέμμα το ερωτευμένο
Θεοδωρής Τσιαμίτας

Όταν σε κοιτάζω και πάλι με το βλέμμα το ερωτευμένο,
πλημμυρίζεις συναίσθημα
στου οποίου τον βυθό αφήνομαι
ώσπου να γεμίσει τους πνεύμονές μου
με πάθος για την ζωή, την ομορφιά, την ανθρωπιά.
Ο θάνατος δεν με φοβίζει τότε,
καμία φοβία δεν έχει δύναμη να με σπρώξει μακριά από την παντοδύναμη αγάπη,
αυτή την ανίκητη δύναμη που όσο πιο μεγάλες είναι οι δυσκολίες,
τόσο πιο απόλυτα  ισχυρότερη γίνεται,
κι ακλόνητη σκορπίζει το φως γενναιόδωρα παντού, σε όλους, δίχως εξαιρέσεις,
και σαν αυτό του big bang, πυροδοτεί την συνέχεια της πολυκυκλικότητας.
Μαζί, αγάπη μου, πάντοτε!


With the look of the one in love
Theodoris Tsiamitas

When I look at you again with the look of the one in love,
you are flooding with feeling
on whose depth I am letting myself sink
until it fills up my lungs
with passion for life, for beauty, for humanity.
Death, then, scares me not,
and no phobia has the power to push me away from the all-powerful love;
this invincible power that the bigger the difficulties are,
the more, absolutely powerful it becomes,
and, being unfaltering, it is spreading the light generously, everywhere, to all, with no exceptions,
and like the one of the Big Bang, it triggers the continuity of the polycyclicity.
Together, my love, always!

Μόνο εσύ

Μόνο εσύ

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Μόνο εσύ μπορείς να με πληγώσεις τόσο βαθιά,

η πληγή σου δεν κλείνει ποτέ

στάζει αίμα κι αγάπη

και κάθε σταγόνα πόνου, αξίζει

η σιωπή πιό δυνατή απο τις κραυγές μου

τον αντέχει

με δάκρυ στεγνό είναι δύσκολο να με νιώσεις,

τι να σκουπίσεις;

Δεν ξέρω άλλον τρόπο να προφυλάσσω τους ανθρώπους

που πνίγονται όταν πλημμυρίζει λύπη

κι αν τελικά σαν το νερό κυλήσω έξω απ'το σώμα,

τη φωτιά του έρωτά σου αν σβήσεις

θα παγώσω

κι ίσως κι άλλοι τιτανικοί

επάνω μου βουλιάξουν

μα απ'το να βουλιάξεις εσύ, δώρο της ζωής

ας είναι.

Only you

Theodoris Tsiamitas

Only you can hurt me so deeply,
your wound never closes
it is dripping blood and love
and every drop of pain, worths it

silence, stronger than my screams,
can take it

with dry tears it's hard to feel me,
what to wipe?

I don't know of any other way to protect the people
who are drowning when sorrow's flooding

and if eventually like water I'll flow out of the body,
the fire of your love if you put out
I will freeze
and perhaps other Titanics
will sink upon me

but if it was you instead to sink, gift of life
let it be.

Τραγικό

Τραγικό

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Να βλέπεις στην πράξη

την αγάπη και τον σεβασμό

του Γιάννη μας

για την Ελληνική σημαία

λόγω παιδίας και αξιών

που γέννησε ο Ελληνισμός

οικουμενικά, για ολόκληρη την Ανθρωπότητα,

να πηγαίνεις αυθόρμητα να χαρείς ως Έλληνας,

και τελευταία στιγμή να θυμάσαι οτι ψηφίζεις χρυσή αυγή. 

Τραγικό.

Υπέροχη / Amazing

Υπέροχη

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Κάποιοι την ξέρουν ως απόμακρη.

Κάποιοι την έχουν για σκληρή.

Άλλοι την θεωρούν κάπως αναίσθητη.

Ευτυχώς δεν κατάφεραν να την πείσουν.

Κι έτσι την γνώρισα. Και την αγάπησα.

Κι είδε καλύτερα τον εαυτό της μέσα στα μάτια μου. 

Είναι υπέροχη. 

Κι αν δεν κατάφερα να την πείσω γι'αυτό, είναι επειδή είναι όντως υπέροχη.

Amazing

Theodoris Tsiamitas

Some know her as a distant one.

Some take her for tough.

Others are considering her emotionless, in a way.

Fortunately, they failed to convince her.

And so I met her. And I loved her.

And she saw her self better inside my eyes. 

She's amazing.

And if I didn't manage to convince her for this, it is because she is amazing indeed.

Εντόπισες την διαφορά - Have you noticed the difference

Εντόπισες την διαφορά - Have you noticed the difference

Θεοδωρής Τσιαμίτας - Theodoris Tsiamitas

Εντόπισες την διαφορά
μεταξύ αγάπης κι εξάρτισης
ή μπερδεύεις τις έννοιες
με τρόπο τραγικό
ακούγοντας την κοινωνία
επειδή δεν σκέφτεσαι ακόμα
την ουσία της βούλησης
που είναι ελεύθερη;

Αν μπορούσες
να βιώσεις την αγάπη
τόσο εύκολα
όπως νομίζει η κοινωνία
δίχως αληθινό αγώνα
δεν θα χρειαζόταν
ο Χριστός για να την διδάξει.

Have you noticed the difference
between love and addiction
or you're confusing the terms
in a tragic way
listening to society
because you're not thinking yet
the gist of will
which is free?

If you could
experience love
so easily
as society thinks
withought a real struggle
it wouldn't be necessary
for Christ to teach about it.

Η ιδιοφυΐα του πλήθους

Η ιδιοφυΐα του πλήθους

Charles Bukowski

Υπάρχει αρκετή πανουργία, μίσος, βία και παραλογισμός στο μέσο άνθρωπο που αρκεί για να προμηθεύσει οποιονδήποτε στρατό μια οποιαδήποτε μέρα,
και οι καλύτεροι στο φόνο είναι αυτοί που κηρύττουν εναντίον του,
και οι καλύτεροι στο μίσος είναι αυτοί που κηρύττουν αγάπη,
και οι καλύτεροι στον πόλεμο είναι τελικά αυτοί που κηρύττουν ειρήνη…

Αυτοί που κηρύττουν τον θεό, χρειάζονται θεό.
Αυτοί που κηρύττουν την ειρήνη δεν έχουνε ειρήνη.
Αυτοί που κηρύττουν την ειρήνη δεν έχουνε αγάπη.

Να φοβάσαι τους κήρυκες.
Να φοβάσαι τους γνώστες.
Να φοβάσαι αυτούς που πάντα διαβάζουν βιβλία.
Να φοβάσαι αυτούς που είτε απεχθάνονται την φτώχεια
είτε είναι περήφανοι γι’ αυτήν.
Να φοβάσαι αυτούς που είναι γρήγοροι στους επαίνους,
γιατί αυτοί είναι που χρειάζονται επαίνους για αντάλλαγμα.
Να φοβάσαι αυτούς που είναι γρήγοροι στην κρίση,
γιατί φοβούνται αυτά που δεν γνωρίζουν.

Να φοβάσαι αυτούς που αναζητούν συνεχώς τα πλήθη γιατί
είναι ένα τίποτα μονάχοι τους.
Να φοβάσαι τον μέσο άντρα τη μέση γυναίκα
Να φοβάσαι την αγάπη τους, η αγάπη τους είναι μέτρια
αναζητά το μέτριο.

Αλλά υπάρχει ιδιοφυΐα στο μίσος τους,
υπάρχει αρκετή ιδιοφυΐα στο μίσος τους για να σας σκοτώσει,
να σκοτώσει τον καθένα.

Δεν μπορούν την μοναξιά, δεν καταλαβαίνουν την μοναξιά.

Θα προσπαθήσουν να καταστρέψουν οτιδήποτε,
οτιδήποτε διαφέρει απ’ αυτούς.
Μη μπορώντας να δημιουργήσουν τέχνη
μην μπορώντας και να την καταλάβουν
θα θεωρήσουν την αποτυχία τους στην δημιουργία
ως μια αποτυχία του κόσμου όλου.

Μην μπορώντας να αγαπήσουν πλήρως
θα θεωρήσουν και την αγάπη σου λειψή
και θα σε μισήσουν γι’ αυτό
και το μίσος τους θα είναι τέλειο.

Σαν λαμπερό διαμάντι.
Σαν μαχαίρι.
Σαν βουνό.
Σαν τίγρης.
Σαν κώνειο.

Η τελειότερη των τεχνών τους.

Η χαρά του Χριστού

Η χαρά του Χριστού

Ν. Λυγερός

Η χαρά του Χριστού
είναι να παραδοθεί στους ανθρώπους
με απόλυτο τρόπο
δίχως φοβίες, δίχως επιφυλάξεις
δίχως να περιμένει τίποτα ως αντάλλαγμα
δίχως ανταπόδοση
αφού η αγάπη του είναι τεράστια
και δεν σταματά στα ανθρώπινα όρια
αλλά συνεχίζει πιο πέρα
για ν' αγγίξει κι άλλους
γιατί αυτό που μοιράζει πολλαπλασιάζεται
κι αν φανταστείς
τη δύναμη της αμισείας
τότε θα κατανοήσεις και την επινόηση της μεταχαράς
που αλλάζει τα πάντα
γιατί... http://www.lygeros.org/articles?n=20917&l=gr

Μα η αγάπη

Μα η αγάπη

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Μα η Αγάπη
δεν είναι στα όσα μας ανήκουν,
είναι σ'αυτά που ανήκουμε.

Αγαπάμε τους άλλους.

Αγαπάμε τους άλλους

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Αγαπάμε τους άλλους

και τους προσέχουμε

και τους προσφέρουμε

το είναι μας

διότι αν δεν υπήρχαν

δεν θα είχαμε

κανένα νόημα

γι'αυτό αν είσαι

ικανός να αγαπήσεις

μη κοιτάζεις 

το άτομό σου

γιατί ο εαυτός σου

είναι ολόκληρη

η Ανθρωπότητα.

Αγάπη και μοναχικότητα.

Στην πραγματική αγάπη μπορείς να είσαι μόνος. Μπορεί να αγαπά κανείς βαθιά κι όμως να είναι μόνος.
Μπορεί μάλιστα κανείς να είναι μόνος, μόνο όταν αγαπά σε βάθος. Το βάθος της αγάπης δημιουργεί έναν ωκεανό γύρω σου, ένα βαθύ ωκεανό, και γίνεσαι νησί, εντελώς μόνος. Ναι, ο ωκεανός ρίχνει συνεχώς τα κύματά του στην ακτή σου, αλλά όσο πιο πολύ χτυπάει με τα κύματά του την ακτή σου ο ωκεανός, τόσο πιο ενοποιημένος είσαι, τόσο πιο ριζωμένος, τόσο πιο επικεντρωμένος. Η αγάπη έχει αξία μόνον επειδή σου δίνει τη μοναχικότητα. Σου δίνει αρκετό χώρο ώστε να είσαι μόνος σου.

Έχεις όμως μια ορισμένη ιδέα περί αγάπης. Η ιδέα εκείνη δημιουργεί το πρόβλημα όχι η ίδια η αγάπη, αλλά η ιδέα. Η ιδέα είναι ότι, με την αγάπη, οι εραστές εξαφανίζονται ο ένας μέσα στον άλλο, διαλύονται ο ένας μέσα στον άλλο. Υπάρχουν πράγματι στιγμές διάλυσης αλλά αυτή είναι η ομορφιά της ζωής και κάθε τι του υπαρξιακού: ότι όταν διαλύονται οι εραστές ο ένας μέσα στον άλλο, τις ίδιες στιγμές εκείνες γίνονται πολύ συνειδητοί, σε μεγάλη εγρήγορση. Αυτή η διάλυση δεν είναι ένα είδος μέθης, εκείνη η διάλυση δεν είναι ασυνείδητη. Φέρνει μεγάλη συνειδητότητα, απελευθερώνει μεγάλη επίγνωση. Από τη μια μεριά διαλύονται, από την άλλη μεριά βλέπουν για πρώτη φορά την απόλυτη ομορφιά τού να είναι μόνοι. Ο άλλος προσδιορίζει, την μοναχικότητά τους κι είναι ευγνώμονες ο ένας προς τον άλλο. Είναι ακριβώς λόγω του άλλου που μπόρεσαν να δουν τον εαυτό τους ο άλλος έγινε ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο αντικατοπτρίζονται. Οι εραστές είναι καθρέφτες ο ένας για τον άλλο. Η αγάπη σε κάνει να έχεις επίγνωση του πρωταρχικού σου προσώπου (image)
Δείχνει λοιπόν πολύ αντιφατικό, παράδοξο πράγμα, όταν το λέει έτσι κανείς: Η αγάπη φέρνει μοναχικότητα. Πάντα νόμιζες ότι η αγάπη φέρνει συνύπαρξη. Δεν λέω πως δεν φέρνει συνύπαρξη, όμως αν δεν είστε μόνοι, δεν μπορείτε να συνυπάρχετε. Ποιοι θα συνυπάρξουν; Χρειάζονται δυο άνθρωποι που θα συνυπάρξουν, δυο ανεξάρτητοι άνθρωποι χρειάζονται που θα συνυπάρξουν. Η συνύπαρξη θα είναι πλούσια, απείρως πλούσια, αν είναι εντελώς ανεξάρτητοι κι οι δυο άνθρωποι. Αν είναι εξαρτημένοι ο ένας από τον άλλο, δεν πρόκειται για συνύπαρξη, πρόκειται για σκλαβιά, πρόκειται για δεσμά.

 Αν είναι εξαρτημένοι ο ένας από τον άλλο, γαντζωμένοι, κτητικοί, αν δεν επιτρέπουν ο ένας στον άλλο να είναι μόνοι, αν δεν επιτρέπουν ο ένας στον άλλο να έχει αρκετό χώρο ώστε να μεγαλώσει, τότε είναι εχθροί, όχι εραστές είναι καταστροφικοί ο ένας για τον άλλο, δεν βοηθούν ο ένας τον άλλο να βρει την ψυχή του, την ύπαρξή του. Τι είδους αγάπη είναι αυτή; Ίσως να είναι απλώς φόβος μήπως μείνουν μόνοι. κι έτσι μένουν προσκολλημένοι μεταξύ τους. Όμως η πραγματική αγάπη δεν γνωρίζει από φόβο. Στην πραγματική αγάπη μπορείς να είσαι μόνος, εντελώς μόνος, και μέσα από αυτή τη μοναχικότητα προβάλλει η συνύπαρξη.

Πηγή:
Osho: The Dhammapada
The Way of the Buddha

Έρωτας κι αγάπη

Έρωτας κι αγάπη

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Ερωτευόμαστε την σάρκα
ενώ αγαπάμε την ψυχή
γιατί ένστικτο είναι ο έρωτας
που σχετίζεται με την επιβίωση
ενώ η αγάπη συναίσθημα
που σχετίζεται με την ζωή,
διότι στον έρωτα
είναι ο άλλος που είναι για σένα
ενώ με την αγάπη
είσαι εσύ που είσαι για τον άλλον
αυτή η συνανθρωπιά
κάνει την διαφορά
κι ενοχλεί την κοινωνία
γιατί δεν μπορεί
να την πουλήσει και να την αγοράσει
όπως κάνει με τον έρωτα
σε χάρτινες και ψηφιακές σελίδες
και σε οίκους ανοχής
γι'αυτό, αγάπη, αγάπη, αγάπη.

Μαζί

Μαζί

Θεοδωρής Τσιαμίτας


Για σένα

θα ακούω και κουφός

θα βλέπω και τυφλός

θα ζω και νεκρός

για εσένα

αφού δεν είμαι για μένα

μα για σένα, είμαι!

σε λέω νεράιδα των μετα-αισθήσεων

γιατί μπορείς δίχως να μ'ακουμπάς

να με αγγίζεις

με το βλέμμα που έχει το χρώμα της ανθρωπιάς

που ήταν πληγωμένη

μα δεν πέθανε ποτέ

και πια μπορεί κι ανακάμπτει

αναγνωρίζοντας τον άλλο που την αναγνώρισε

κι αποφάσισε να είναι μαζί

κι όχι απλώς δίπλα

συμπληρωματικά

 κι όχι αποκλειστικά

γιατί ο ουρανός δεν είναι κλειστός

αλλά ανοιχτός

όπως τα φτερά του περιστεριού μας

αγαπημένη μου.

Εθελοδουλία ή ελευθερία/Ν.Λυγερός. Απομαγνητοφώνηση διάλεξης.

«Θεώρησε τον εαυτό σου ελεύθερο ή σκλάβο, όλα εξαρτώνται από εσένα» (Φράση του Επίκτητου) Όταν ξέρετε ότι το έχει πει φιλόσοφος στωικός, έχει ενδιαφέρον. Γιατί σας υπενθυμίζω ότι ο ίδιος ήταν σκλάβος, κι απελευθερώθηκε. Αλλά ξέρει ακριβώς τι σημαίνει σκλάβος, ενώ νομίζω ότι μερικοί Έλληνες τώρα δεν ξέρουν πια τι σημαίνει και νομίζουν ότι είναι το ίδιο.

Είναι μερικοί που θεωρούν ότι μπορούν να πουλήσουν τον εαυτό τους. Δεν πάει τόσο εύκολα, γιατί άμα πουλήσετε τον εαυτό σας, σε ποιόν θα δώσουμε τα χρήματα; Άρα, η ιδέα, είναι ότι μπορείτε να πουλήσετε τους άλλους, ή να ξεπουλήσετε ακόμα και τους άλλους και να ξέρετε ότι όταν ξεπουλάτε δεν είναι θέμα χρηματικό. Για να πουλήσετε πρέπει να υπάρχει αγοραστής, για να ξεπουλήσετε δεν είναι ανάγκη. Άρα να είμαστε πολύ προσεκτικοί όχι τόσο πολύ με αυτούς που πουλούν αλλά με αυτούς που ξεπουλούν. Γιατί οι πρώτοι έχουν ανάγκη από ανθρώπους που θα καταβάλουν ένα ποσό, κι οι δεύτεροι δεν έχουν ανάγκη από τίποτα.

Άμα πάτε λίγο στο εξωτερικό θα δείτε μερικά χαρακτηριστικά που έχει η σημαία μας που δεν τα αντιλαμβάνεστε. Η σημαία μας έτσι όπως είναι τοποθετημένη έχει πάντοτε έναν ιστό που έχει τον σταυρό. Αν πάτε σε άλλη χώρα, όπως είναι η Κύπρος, θα δείτε πως δεν ισχύει.

Μία σημαία πρέπει να είναι επιθετική. Αυτό μπορεί να σας ξαφνιάσει, άρα τι εννοώ: Εννοώ ότι διεκδικεί κάτι, λέει κάτι. Στη σημαία μας υπάρχει κάτι που είναι το θετικό. Το Θετικό βέβαια είναι ο σταυρός, το επιθετικό στοιχείο είναι οι λωρίδες. Οι λωρίδες λοιπόν έχουν σε συλλαβισμό το ελευθερία ή θάνατος, που είναι πολύ χαρακτηριστικό. Αν το σκεφτείτε ότι ένας ολόκληρος λαός μπορεί να επικεντρωθεί πάνω σ’αυτές τις δύο έννοιες, έχει ενδιαφέρον πώς το υποφέρει η κοινωνία. Στην κοινωνία ακούτε συνεχώς ότι πρέπει να συμβιβαζόμαστε, πρέπει να τα βρίσκουμε, πρέπει να αποδεχόμαστε, πρέπει να υπάρχει ισορροπία, πρέπει να υπάρχει ομόνοια, και όλοι αυτοί που λένε αυτό το πράγμα, είναι αυτοί που σηκώνουν μια σημαία που λέει ελευθερία ή θάνατος. Καταλαβαίνετε πόσο συμβιβαστικό σύνθημα επιλέξαμε για να μας χαρακτηρίσει.

Άρα, πρέπει να καταλάβουμε το εξής: αυτό που λέει ο Επίκτητος είναι θέμα απόφασης. Όχι των άλλων, δικής σου.

Αυτός που είναι ο ιδιοκτήτης του Επίκτητου σε κάποια φάση προσπαθεί να τον βασανίσει. Και του λέει «αν συνεχίσεις θα μου σπάσεις το χέρι». Τελικά του το σπάζει, και του λέει λοιπόν ο Επίκτητος «το ‘σπασες, είδες;» Να ξέρετε ότι αυτές οι ερωτήσεις ενοχλούν πάρα πολύ τους βασανιστές. Πάρα πολύ. Προτιμούν κάποιον που ζητάει ελεημοσύνη.

Ο Ελληνισμός είναι ένας λαός του χρόνου και της αξίας. Αυτό του προκαλεί πολλά προβλήματα, αλλάτα ξεπερνάει γιατί είναι ακόμα εδώ. Ένα απ’τα προβλήματα που έχει είναι ότι δεν πιστεύει στις αρχές. Μα καθόλου. Άρα, το λέω συνοπτικά: Αν θυμάστε καλά στο ρωμαϊκό δίκαιο έχουμε την φράση «ο νόμος είναι σκληρός, αλλά είναι ο νόμος». Στον Ελληνισμό εμείς λέμε «ο νόμος είναι νόμος αν είναι ανθρώπινος». Είναι ριζικά διαφορετική η προσέγγιση και θεωρούμε ότι ένας νόμος αν δεν είναι ανθρώπινος δεν πρέπει να τον τηρούμε.

Αν οι αρχές συμβαδίζουν με τις αξίες μας, είναι εντάξει. Αν δεν συμβαδίζουν είμαστε εναντίον. Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ήδη απ’την αρχαιότητα εμείς προτιμούμε την Αντιγόνη από τον Κρέοντα. Δεν συνειδητοποιούμε όλοι πόσο ριζοσπαστική είναι αυτή η προτίμηση. Ο Κρέοντας έχει την εξουσία, όχι την ουσία, αποφασίζει λοιπόν να βγάλει μια νομοθεσία. Έχοντας αυτή τη νομοθεσία υπάρχει νόμος και κανόνας και ακολουθεί το τυπικό, θα λέγαμε σχεδόν το πρωτόκολλο, που μπορεί άλλοι να το λέγανε και σχεδόν σύνταγμα. Έχει ενδιαφέρον να τα σκεφτείτε μ’αυτόν τον τρόπο. Από την άλλη πλευρά έχετε την Αντιγόνη, η οποία είναι μια μικρή, νέα, που θα λέγανε οι περισσότεροι νέοι που βρίσκονται εδώ «τσαούσα» και όχι μόνο λέει ότι «δεν θα ακολουθήσω τον νόμο» αλλά ρωτάει στον νομοθέτη «με ποιο δικαίωμα αλλάζεις τις αξίες μας». Αυτό είναι πολύ εντυπωσιακό. Άμα το σκεφτείτε, αν πάρετε ένα νομοθετικό πλαίσιο και ξαφνικά αντιληφθείτε ότι βγάζει έναν νόμο ο οποίος είναι απαράδεκτος, το πρώτο πράγμα που λέτε είναι «εντάξει, αλλά είναι νόμος, τι να κάνουμε». Μετά θα αρχίσετε να κάνετε την λεγόμενη εκτόνωση, θα πείτε «πάλι το σύστημα μας καταπατεί» και σταματάτε εκεί. Ενώ η Αντιγόνη πάει πολύ πιο πέρα. Και αφαιρεί στον νομοθέτη το δικαίωμα της δημιουργίας του νόμου αν παραβιάζει τις αξίες. Άρα, λέει πολύ ξεκάθαρα ότι εμείς ως Ελληνισμός θεωρούμε πως ότι και να γίνει, ο νεκρός πρέπει να ταφεί. Είναι μεγάλο θέμα.

Αν θέλετε κάτι πιο νέο είναι όταν μιλάμε για τον ανθρωπισμό και σας λέει πως ότι και να έχει γίνει δεν έχεις δικαίωμα να σκοτώσεις άνθρωπο. Τεράστιο θέμα η θανατική ποινή. Λίγοι αντιλαμβάνονται ότι αυτό το νοητικό σχήμα «είμαι εναντίον της θανατικής ποινής» για οποιονδήποτε λόγο -προσέξτε, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο μερικές φορές, πολύ δύσκολο- δεν βλέπουν ότι βασίζεται πάνω σ’ένα θεμέλιο. Το θεμέλιο είναι το εξής: Ο νεκρός, δεν μπορεί να αμυνθεί. Θα μου πείτε «μα άμα είναι προδότης». Το θέμα της Αντιγόνης δεν είναι άμα είναι προδότης ή όχι, είναι ότι είναι νεκρός. Και βλέπετε τώρα ότι είναι μια τεράστια υπέρβαση, γιατί δεν εξετάζουμε πια τι έχει κάνει, εξετάζουμε τι είναι. Άρα είναι ένας άνθρωπος ο οποίος είναι νεκρός, ο οποίος, αν δεν γίνει τίποτα από τους άλλους ανθρώπους δεν μπορεί να ταφεί. Θα μου πείτε -ως δικηγόροι του διαβόλου, δεν λέω ότι το πιστεύετε- «καλά να πάθει». Κι όμως δεν πάει έτσι. Αυτό το στοιχείο είναι πολύ σημαντικό διότι όταν θα μπούμε στον χώρο

Όταν θα μπούμε στον χώρο της εκκλησίας και τον χώρο του θανάτου, δηλαδή το πιο σημαντικό για μας, και το βλέπετε ακόμα και στην επιλογή μας -τώρα μιλάω ως Χριστιανός Ορθόδοξος- δίνουμε τεράστια σημασία στο Πάσχα, πολύ μεγαλύτερη από τα Χριστούγεννα. Αυτό δεν είναι μια τυχαία επιλογή. Όταν εξετάζουμε λοιπόν αυτό το γεγονός έχει ενδιαφέρον άμα το σκεφτείτε, ότι και η παράδοσή όταν έχουμε έναν νεκρό, λέει «ζωή σε σας, να τον θυμάστε». Πολλοί μπορεί να το λένε και τυπικά, γιατί έχουν ξεχάσει πόσο ουσιαστικό είναι. Αλλά φανταστείτε για έναν μικρό λαό, αν ξεχνούσε… πρώτα απ’όλα δεν θα υπήρχε πια η έννοια της συνέχειας. Δηλαδή δεν θα είχαμε ρίζες, διότι δεν θα ξέραμε ποια είναι η προέλευση. Αυτό που είναι ουσιαστικό και σημαντικό είναι ότι έχουμε καταλάβει ότι η μνήμη μας επιτρέπει αυτή τη συνέχεια και είναι η μόνη που είναι ικανή να κάνει μια υπέρβαση σε σχέση με τον θάνατο.

Πολύ συχνά θεωρούμε ότι  στην επιλογή ελευθερία ή θάνατος, νομίζουμε ότι είναι μια επιλογή μεταξύ των δύο. Λανθασμένη προσέγγιση. Δεν είναι μια επιλογή μεταξύ των δύο. Το διαζευκτικό δεν εφαρμόζεται εδώ, αλλά στην ιδέα ότι θα είμαστε ή ελεύθεροι, ή νεκροί. Αλλά όχι συμβιβασμένοι και σλάβοι. Στην πραγματικότητα θα ήταν ηλίθιο να πούμε ότι θέλουμε να είμαστε μόνο ελεύθεροι, γιατί σε κάποια φάση θα είμαστε νεκροί. Άρα, η ιδέα ποια είναι: Θεωρούμε στην οντολογία μας, ως Έλληνες, ότι αυτό που είναι σημαντικό είναι όσο είμαστε ζωντανοί να είμαστε ελεύθεροι, κι αν δεν μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι δεν πρέπει να είμαστε ζωντανοί. Είναι διαφορετικό.

Θα ήθελα να σκεφτείτε το εξής: Πώς πάει το θέμα της αγάπης με το μίσος. Θεωρούμε αρχικά ότι είναι σημαντική η αγάπη. Άμα σας πω έτσι, ορθά κοφτά, ότι είναι πιο σημαντικό το μίσος, θα ξαφνιαστείτε. Άμα σας πω ότι σημασία έχει το μίσος του μίσους, θα μου πείτε τι σημαίνει αυτό. Εξηγώ: Υπάρχει η μνήμη η οποία μπορεί να παράγει το «θυμάμαι» και μετά υπάρχει το «δεν ξεχνώ». Το «θυμάμαι» είναι παθητικό, που σημαίνει ότι μπορεί και να ξεχάσει. Το «δεν ξεχνώ» ενώ είναι αρνητικό, είναι ενεργητικό. Δεν ξεχνώ, δεν μπορώ να ξεχάσω. Άμα το σκεφτείτε τώρα, πώς περνάμε από την μνήμη, στο «θυμάμαι», μετά, «δεν ξεχνώ», τότε θα καταλάβετε ότι το «δεν ξεχνώ», μας οδηγεί στην αλήθεια, γιατί η αλήθεια είναι η μη λήθη. Δεν οδηγεί η μνήμη στην αλήθεια. Είναι η μη λήθη που οδηγεί στην αλήθεια.

Κάντε τώρα μια μεταφορά δομής, σκεφτείτε την έννοια της αγάπης, που θεωρείτε ότι είναι απλώς θετική, όπως είναι η μνήμη, και ρωτάω τώρα, τι μπορεί να είναι ακόμα πιο σημαντικό. Βλέπετε λοιπόν ότι η μνήμη είναι θετική, μετά λέτε η λήθη είναι αρνητικό, τώρα όμως βάλαμε την μη λήθη και περάσαμε στην αλήθεια. Σκεφτείτε τώρα ότι μπορεί -κι αυτό είναι που μας διδάσκει και η εκκλησία- όχι μόνο η αγάπη να είναι σημαντική, αλλά το μη μίσος. Εξηγώ: Ας πούμε ότι «αγαπώ τον φίλο μου», αυτό δε σημαίνει ότι σας αγαπώ. Ενώ το θεωρούμε ότι είναι θετικό. Αν όμως πω ότι «δεν μισώ» δεν έχω ανάγκη να πω ότι αγαπώ τον φίλο μου, και ταυτόχρονα μπορώ να το πω και για κάποιον άγνωστο.

 Το μήνυμα «αγάπα τον πλησίον» είναι σημαντικό μ’αυτή την έννοια. Δεν λέει να αγαπάς μόνο την οικογένεια, μόνο τον πατέρα, την μάνα, τα αδέρφια, τη γυναίκα σου, τα παιδιά σου.

Στην παλαιά διαθήκη έχουμε το «όχι», μην κάνεις, μην κάνεις, μην κάνεις-ουκ, ενώ αυτό που βλέπουμε στην νέα, δεν είναι μια 11^η εντολή, αλλά πάνω-κάτω τι σας λέει: Άμα δεν το πιάσατε με την πρώτη, για τα 10 όχι, τουλάχιστον να ξέρετε ένα «ναι». Άμα κάνετε πραγματικά το ένα «ναι» θα κάνετε τα 10  «όχι» χωρίς να σκέφτεστε το θέμα της απαγόρευσης. Γιατί όταν πραγματικά αγαπάς τον πλησίον σου, δεν κάνεις τα άλλα. Όταν δεν κάνεις τα άλλα, σημαίνει ότι τον αγαπάς; Όχι υποχρεωτικά.

Επανέρχομαι σιγά-σιγά και πάλι στην Αντιγόνη. Αυτό που λέει όταν θάβουμε τον νεκρό, είναι ότι δεν επιτρέπεται το μίσος. Ενώ αυτό που θα πει το αυθαίρετο στοιχείο του νόμου είναι ότι αυτός είναι αγαπητός, αυτός δεν είναι. Είναι πολύ πιο βαρυσήμαντη η απόφαση της Αντιγόνης, η οποία λέει: Δεν μπορούμε σε έναν νεκρό να πούμε «τον αγαπώ ή δεν τον αγαπώ». Αυτό που έχει σημασία είναι ότι «δεν τον μισώ». Δεν τον μισώ άρα μπορώ να τον θάψω.

Στην πραγματικότητα έχω απορρίψει το «πρέπει». Το «πρέπει» προέρχεται από τον νόμο. Τώρα, άμα δεν υπάρχει το «πρέπει» σαν θεμελιακή αρχή πρέπει να υπάρχει κάτι άλλο. Και τότε εμφανίζεται το «πρέπον». Όταν πιστεύετε στις αρχές έχετε το «πρέπει». Όταν πιστεύετε στις αξίες έχετε το «πρέπον». Το «πρέπει» είναι εξαναγκασμός. Το «πρέπον» δεν σας εξαναγκάζει κανένας, εσείς νιώθετε ότι υπάρχει ανάγκη. Έχει μεγάλη διαφορά. Προσπαθήστε να σκεφτείτε ότι όταν υπάρχει ανάγκη δεν είναι ότι κάποιος σας λέει «κάνε αυτό», νιώθετε από μόνος σας ότι υπάρχει ανάγκη. Κανένας δεν είπε στην Αντιγόνη να θάψει τον αδερφό της. Άρα στην πραγματικότητα αυτό που έχει μεγάλη σημασία, είναι γιατί το νιώθει αναγκαίο. Και το νιώθει αναγκαίο επειδή υπάρχει το θέμα της αξίας και το θέμα της συνέχειας.

Στην δική μας την παράδοση, όταν έχουμε κάποιον νεκρό που θεωρούμε ότι πραγματικά η ζωή του είναι μια προσφορά για εμάς, είναι πολύ απλό, τον ονομάζουμε στο τέλος άξιο. Στο τέλος λοιπόν της ρωμιοσύνης και του Ελληνισμού, θεωρούμε ότι μπορούμε να πούμε την λέξη «άξιος». Έχει τεράστια σημασία άμα το σκεφτείτε. Είναι νεκρός, άρα δε θα το ακούσει. Δε μπορείτε να πείτε ότι είναι έπαινος, αφού δεν είναι εδώ, δεν μπορεί να είναι κολακεία αφού πάλι δεν μπορεί να το αποδεχτεί. Έχει ενδιαφέρον που το λέμε μετά τον θάνατο. Γιατί τελικά η ζωή του είναι ολοκληρωμένη και μπορούμε να πούμε για όλο το πλαίσιο. Ο Einstein έλεγε ότι όταν πεθαίνει κάποιος αξιόλογος, τότε καταλαβαίνεις ότι έχει τελειώσει το πορτραίτο. Και είναι έργο τέχνης η ζωή του. Δε πρέπει να το βλέπεις μόνο αρνητικά, γιατί κατάφερε να κάνει κάτι που μπορεί να ήταν αδιανόητο για άλλους, και γι’αυτό θεωρούμε ότι ήταν και άξιος.

Βλέπετε λοιπόν ότι αυτή η έννοια του «άξιου» έχει ενδιαφέρον για εμάς γιατί χαρακτηρίζει την επιλογή μας. Δεν θα πούμε ποτέ όταν κάποιος είναι νεκρός «νομοταγής».

Ρωτάω τώρα: Ο άξιος πρέπει πάντα να είναι νόμιμος; Βλέπετε, όλοι σας ξέρετε ακριβώς ότι άμα υπάρχει π.χ ένα κατοχικό καθεστώς, μία τουρκοκρατία, το να είσαι νομοταγής, σημαίνει ότι συνεργάζεσαι με το καθεστώς που καταπατά τον λαό σου.

Αυτό που είναι σημαντικό λοιπόν, είναι, ποια είναι η θέση μας όταν υπάρχει επιλογή.

Αυτό που λέει ο Ελληνισμός είναι πολύ απλό: Δεν υπάρχει λόγος να ακολουθήσεις τον νόμο, αν αυτός καταπατά τις αξίες. Αν το σκεφτείτε λοιπόν, είναι κάπως παράξενο, είναι ότι ο Ελληνισμός βάζει τις αξίες πάνω απ’τον νόμο. Είναι σαν να έχετε μια υπερ-νομολογία, που λέει: Θα έχεις δικαίωμα να κάνεις νομοθέτη ότι θες, αλλά πρόσεξε, όχι αυτό. Έχει ενδιαφέρον λοιπόν γιατί αυτό είναι τα θεμέλιά μας. Αν σκεφτείτε λοιπόν, είμαστε ακόμα εδώ μετά από αιώνες και συνεχίζουμε να πιστεύουμε σ’αυτές τις αξίες.

Ξέρετε πολύ καλά, ότι δίνουμε μεγάλη σημασία στους νεκρούς, ακόμη και τώρα, παρ’όλο που η κοινωνία δε μας διευκολύνει. Η κοινωνία έχει την τάση να δημιουργεί τα γηροκομεία. Τα γηροκομεία αρχικά θεωρούμε ότι είναι για το καλό. Στην πραγματικότητα τα γηροκομεία είναι για να μπορούμε να έχουμε νεκρούς χωρίς να τους βλέπουμε. Τους έχουμε βάλει λίγο πιο πέρα, και λες «εκεί πέρα θα τον/την φροντίζουν». Στην πραγματικότητα θα είναι εσάς που φροντίζουν. Δεν θέλετε να σας ενοχλήσει ο θάνατος. Θεωρούμε ότι είναι ένα απαράδεκτο όταν έχεις έναν δικό σου που θέλει να πεθάνει σπίτι του, να του εξηγείς ότι «είναι καλό να πεθάνεις αλλού», και μετά εφόσον πέθανε αλλού, πηγαίνεις και τον βλέπεις στον τάφο του, εκεί.

Άρα βλέπετε λοιπόν ότι το κοινωνικό, έρχεται δήθεν για να βοηθήσει. Αλλά στην πραγματικότητα είναι για να βοηθήσει τους ζωντανούς. Ο Ελληνισμός βοηθάει τους νεκρούς. Θα μου πείτε «μα είναι παράξενο». Άμα σας πω λοιπόν την φράση «διαβάζουμε τους νεκρούς» που άρεσε στον Leonardo Da Vinci να χρησιμοποιεί, δεν την καταλαβαίνουμε αμέσως. Στην πραγματικότητα αν σκεφτείτε όλους τους συγγραφείς βιβλίων, θα καταλάβετε ότι σχεδόν όλοι έχουν πεθάνει, αφού μόνο οι πολύ πρόσφατοι είναι ακόμη ζωντανοί. Άρα όταν διαβάζετε τα βιβλία επί της ουσίας διαβάζετε νεκρούς. Αλλά το πιό εντυπωσιακό ποιο είναι; Ότι γράφουμε για τους αγέννητους. Γιατί αν το σκεφτείτε ορθολογικά και πάρετε τον άνθρωπο που πέθανε εδώ και αιώνες και σκεφτείτε πόσοι ήταν οι αναγνώστες του τότε, και πόσοι είναι τώρα, πόσοι ήταν γεννημένοι όταν το έγραφε και πόσοι δεν είχαν γεννηθεί, θα δείτε λοιπόν ότι αυτό το σχήμα «διαβάζουμε τους νεκρούς, γράφουμε για τους αγέννητους» είναι πάρα πολύ ορθολογικό. Απλώς μέσα στο παρόν μας φαίνεται παράξενο. Ενώ πατάμε σε μια μεγάλη γέφυρα, που ενώνει παρελθόν και μέλλον. Αλλά αν σκεφτείτε ότι αυτή η γέφυρα είναι το βιβλίο, τότε μπορεί να σας φανεί ακόμη και φυσιολογικό.

Όταν λέω λοιπόν ότι δίνουμε μεγάλη σημασία στους νεκρούς, είναι πολύ απλό, είναι σαν να σας λέω ότι δίνουμε μεγάλη σημασία σ’αυτούς που παρήγαν έργο. Όχι που παράγουν, γιατί αυτό δεν το ξέρετε. Αυτοί που το έκαναν το ξέρουν.

Σας δίνω ένα παράδειγμα σαν εφαρμογή στο χώρο της πολιτικής. Είναι μερικοί που λένε «εγώ πιστεύω αυτόν τον πολιτικό». Είναι λάθος. Δεν πρέπει να πιστεύεις κανέναν πολιτικό. Ο πολιτικός και η πολιτική ανήκει στο παρελθόν. Γιατί ο πολιτικός που είναι αξιόπιστος είναι αυτός ο οποίος μπορεί να πει «έκανα». Αυτό που σας λέει «κάνω» δεν το ξέρετε αν το κάνει. Αυτός που σας λέει «θα το κάνω» εκεί είναι που δεν ξέρετε τίποτα. Το πιο εντυπωσιακό για να σας δώσω μια απόδειξη: Έχετε λοιπόν έναν πολιτικό που σας παρουσιάζει το πρόγραμμά του. Έχει πάντοτε ενδιαφέρον γιατί δεν σας παρουσιάζουν την απολογία τους. Άρα, παρουσιάζουν το πρόγραμμα και λένε «άμα με ψηφίσετε, θα κάνω αυτό, αυτό κι αυτό». Έρχονται οι επόμενες εκλογές κι είναι ο ίδιος και λέει το ίδιο πρόγραμμα. Θα μου πείτε «μα είναι ηλίθιο». Όχι, καλά κάνει, γιατί οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει τι είχε πει στο πρώτο πρόγραμμα και σου λέει «το πρόγραμμα είναι πολύ ωραίο». Έχουμε βέβαια και νέους ψηφοφόρους που δεν τον ήξεραν καν πριν. Άρα σου λέει «νέος πολιτικός». Έχουμε λοιπόν πολιτικούς, οι οποίοι έχουν διάφορα χρώματα τα οποία κάπου-κάπου τα αλλάζουν, δεν έχει μεγάλη σημασία, και ξαναέρχονται ως νέοι πολιτικοί χωρίς χρώμα.

Η πολιτική εκ φύσης, γίνεται αξιόπιστη, μόνο όταν έχει παράγει έργο. Άρα, όταν κάποιος σας ρωτάει «ποιόν πολιτικό εμπιστεύεσαι» είναι πολύ απλό: Τους νεκρούς. Γιατί επειδή είναι νεκροί δεν μπορείτε να τους ξαναψηφίσετε για κάτι άλλο. Άρα, μπορείτε να εξετάσετε τι έχει παράγει.

Έχει ενδιαφέρον άμα το σκεφτείτε ότι πάλι ο Ελληνισμός έχει κάνει κάτι που είναι λίγο παράξενο. Μόλις ένας πολιτικός φαινόταν καλός, του δίναμε όστρακα. Η ιδέα ποια είναι: Θεωρούσαμε -πολύ σωστά- ότι εν δυνάμει, έχοντας κάνει αυτά τα πράγματα που έκανε, θα μπορούσε πολύ εύκολα να κάνει κάτι που δεν έχει κάνει, το οποίο αυτό, να μας βάλει σε κίνδυνο. Γιατί; Γιατί όταν υπάρχει τόσο μεγάλη αποδοχή, μπορεί ξαφνικά να αποφασίσει για συμφέροντα που δεν τα ξέρουμε εκείνη την στιγμή, να κάνει κάτι εναντίον μας. Ενώ, το να κάνει κάτι εναντίον μας κάποιος που δεν είναι αποδεκτός, τραβάει τόσο μεγάλο κουπί, που ούτως ή άλλως θα τα καταφέρουμε.

Ο Ελληνισμός κοιτάζει πώς πάνε τα πράγματα, μετά βλέπει εν δυνάμει κάποιον που αρχίζει να ξεχωρίζει και θα μπορούσε να αρπάξει την εξουσία, και ξαφνικά, τσακ, όστρακο. Ανάδραση, το σκέφτεται.

Δεν είναι τυχαίο που φτιάξαμε την δημοκρατία. Προσέξτε, ο Ελληνισμός έφτιαξε την δημοκρατία για να περνάει η ώρα. Στην δημοκρατία πρέπει να υπάρχει διάλογος. Επειδή υπάρχει διάλογος, πρέπει σε κάποια φάση να υπάρχει μια αντιπαράθεση και μετά θα το πούμε θέση, αντίθεση, σύνθεση. Αν δεν υπάρχει διάλογος και δεν υπάρχει δημοκρατία, δεν υπάρχει σύνθεση, ούτε αντίθεση, υπάρχει θέση. Άρα υπάρχει μετά τοποθέτηση. Έχετε σκεφτεί ότι δεν λέμε ποτέ «αντιτοποθέτηση, συντοποθέτηση»; Γι’αυτό πολύ συχνά, όταν κάνουμε ερωτήσεις στο τέλος των διαλέξεων -προσέξτε τι θα κάνετε μετά- στην Ελλάδα, δεν κάνουμε ερώτηση. Κάνουμε τοποθέτηση. Αλλά λένε, «έχω μια ερώτηση», προσπαθεί συνήθως ο συντονιστής να πει «πείτε την ερώτηση», ο άλλος λέει «θα την πω», μετά «θα σας την πω», μετά «την είπα», την τοποθέτηση. Άρα μας την είπε. Έχει ενδιαφέρον γιατί όταν του λέτε μετά ότι «μα δεν κάνατε ερώτηση» σας λέει «μα δεν έχω ερώτηση, τοποθέτηση». Άρα, θα’ταν ενδιαφέρον - θα δούμε κατά πόσο υπάρχει ανάδραση εδώ- να πούμε στο τέλος «θα κάνετε τοποθετήσεις», μπορεί και να εμφανιστεί ερώτηση, έτσι από αντίλογο.

Όταν δημιουργούμε την δημοκρατία η ιδέα είναι πολύ απλή: Δεν μπορεί ένας να έχει την ιδέα. Είναι τεράστιο θέμα αυτό. Επειδή δεν μπορεί ένας να βρει την ιδέα, μήπως πρέπει να είμαστε μαζί; Έτσι έρχονται και οι εκκλησιάζουσες ακόμα και στον Αριστοφάνη κι είναι και η ετοιμολογία της εκκλησίας. Πηγαίνουμε μαζί σε ένα χώρο όπου μαζί θα χάσουμε χρόνο. Εφόσον χάσουμε χρόνο, μαζί, κι εφόσον ο χρόνος είναι μαζί μας, επειδή είμαστε λαός του χρόνου, αν αποφασίσουμε να είμαστε με τον χρόνο, τότε παράγουμε έργο. Αν δεν είμαστε με τον χρόνο δεν παράγουμε έργο, παράγουμε κινήσεις, χωρίς καμία πράξη, χωρίς καμία αλλαγή.

Γιατί χάνουμε χρόνο σε μία δημοκρατία; Μα είναι πολύ απλό, επειδή μόνο χάνοντας χρόνο μπορούμε να έχουμε συνομιλία και να υπάρχει συνεννόηση. Που σημαίνει πρακτικά ότι αποδεχόμαστε ότι ο άνθρωπος χωρίς συνάνθρωπο δεν έχει νόημα. Η δημοκρατία δεν είναι φτιαγμένοι για τους ανθρώπους. Αν το σταματήσω εδώ θα ξαφνιαστείτε. Αλλά καταλαβαίνεται ότι θα πω ότι η δημοκρατία είναι φτιαγμένη από τους συνανθρώπους. Γιατί για να φτιάξεις δημοκρατία πρέπει να σέβεσαι τον άλλον και να πεις ότι μπορεί η άποψή του και να είναι διαφορετική από εμένα, να συμβάλει στην ανέλιξή μας και να παράγει ένα έργο. Έχει ενδιαφέρον λοιπόν ότι η δημιουργία της δημοκρατίας προέρχεται από την επινόηση της συνανθρωπιάς. Όχι μόνο της ανθρωπιάς, της συνανθρωπιάς. Δηλαδή, καταλαβαίνουμε ότι δεν είμαστε μόνοι, ή, για να το πούμε πιο ξεκάθαρα, καταλαβαίνουμε ότι είμαστε μόνοι, αλλά μαζί. Τεράστια διαφορά. Πολύ συχνά, αυτοί που δεν το κατανοούν, λένε «μα δεν είσαι μόνος». Κι όμως καταλαβαίνουμε πολύ καλά, πιο ορθολογικά ότι γεννηθήκαμε μόνοι και θα πεθάνουμε μόνοι, το θέμα είναι αν θα είμαστε μαζί. Και όχι, με τους άλλους με την έννοια της παρέας.

Για μένα η φιλία είναι η μοιρασιά της μοναξιάς. Μοιράζομαι με τον άλλον την μοναξιά μου, κι επειδή την αποδέχεται, είμαστε μαζί, ενώ είμαστε μόνοι. Άρα, δεν είναι μόνο αυτό το σχήμα του τύπου «η φιλία είναι μία ψυχή σε δύο σώματα». Πάει λίγο πιο πέρα. Αν είναι σε δύο σώματα, τότε επανέρχεσαι σε μια ανθρώπινη προσέγγιση, πολύ απλοϊκή. Αν όμως είναι με τον συνάνθρωπο τότε μπαίνουμε σε μια άλλη διαδικασία.

Η ελευθερία καθορίζεται αρχικά -νομίζουμε- από εμάς. Σιγά-σιγά καταλάβαμε ότι τα όρια της ελευθερίας είναι η αρχή της ελευθερίας του άλλου, αλλιώς είναι καταπάτηση. Όταν αποδέχομαι να βάλω όρια στην ελευθερία μου είναι επειδή λόγω συνανθρωπιάς καταλαβαίνω ότι πρέπει να έχει ελευθερία κι ο άλλος. Τώρα έχουμε ένα άλλο πρόβλημα. Όταν έχουμε δύο ελευθερίες, πώς θα συμφωνήσουμε; Ξαφνικά, πρέπει να χάσουμε χρόνο μαζί. Τότε έχουμε την δημοκρατία. Η δημοκρατία βασίζεται πάνω σ’ανθρώπους οι οποίοι σε κάποια φάση γίνονται συνάνθρωποι, και για να έχουν ο ένας σεβασμό προς την ελευθερία του άλλου, χάνουν χρόνο για να τα βρουν. Αλλιώς δεν χάνεις χρόνο. Όταν χάνουμε λοιπόν αυτόν τον χρόνο -ένας θεός ξέρει πόσο χρόνο έχουμε χάσει στην ιστορία του Ελληνισμού- κι αρχικά είναι νομίζετε πολύ αρνητικό, αλλά είπα «χάνουμε» και δεν είπα «σπαταλούμε». Το χάνουμε συνειδητά. Ο δάσκαλος χάνει χρόνο με τον μαθητή για να εξελιχθεί ο μαθητής. Γιατί η συνέχεια του δασκάλου είναι οι μαθητές. Άρα άμα δεν χάσει χρόνο στην φάση της διδασκαλίας, και για τους πιο εξελιγμένους, της διδαχής, δεν θα περάσει αυτή η συνέχεια, άρα η δράση του χρόνου δεν θα εμφανιστεί.

Ο χρόνος είναι το αντικείμενο, η ανθρωπότητα είναι το υποκείμενο και παράγουν μαζί το κείμενο, που είναι το έργο. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί αν το σκεφτείτε ορθολογικά, είναι το έργο που παράγει  το ον κι όχι το αντίθετο. Για να γίνει όμως αυτό το έργο, όταν είναι πολύπλοκο, χρειάζομαι τον συνάνθρωπο κι όχι μόνο τον άνθρωπο. Άρα δεν είναι ένας συμβιβασμός. Είναι συνανθρωπισμός, ο οποίος μας επιτρέπει να σκεφτούμε πώς σκέφτεται ο άλλος.

Όταν λοιπόν βλέπετε κάποιον να μην έχει ελευθερία, για διάφορους λόγους, αν τον δείτε σαν εξωτερικό παράγοντα μπορείτε να πείτε «εγώ είμαι ελεύθερος, αυτός δεν είναι ελεύθερος». Αυτή είναι η πρώτη προσέγγιση. Θα μπορούσατε να πείτε επειδή τον λυπάστε «να τον απελευθερώσουμε». Στην πραγματικότητα, όταν φτάσετε σε ένα πιο εξελιγμένο επίπεδο, καταλαβαίνετε ότι αν ένας συνάνθρωπος είναι σκλάβος τότε κι εσείς έχετε ένα κομμάτι σκλαβοσύνης μέσα σας γιατί είναι η συνανθρωπιά σας.

Μέσα στην κοινωνία, δεν παρατάμε ποτέ την οικογένειά μας, γιατί όλος ο κόσμος είναι μόνο η οικογένεια. Βέβαια, την πάμε στο γηροκομείο σιγά-σιγά, να μην είναι ενοχλητική κιόλας. Να τελειώσει ωραία. Στην ανθρωπότητα, η κοινωνία δεν έχει νόημα. Η οικογένεια, δεν είναι η οικογένεια που νομίζουμε. Κι αυτό το λέει κι ο Χριστός, ξεκάθαρα. Πρώτα απ’όλα σου λέει «άφησε την οικογένειά σου κι έλα μαζί μου» κι όταν τον ψάχνουν και του λένε «σε ψάχνει η οικογένειά σου» λέει «η οικογένειά μου είναι αυτοί που μ’ακούν». Τεράστιες υπερβάσεις. Έχει ενδιαφέρον, γιατί εμείς λέμε ότι «ναι, βέβαια, πιστεύουμε σ’αυτόν, πιστεύουμε στο έργο του, πιστεύουμε ότι υπάρχει»… αν ξέρατε πόσο λίγο το ακολουθούμε. Πιστεύουμε, έως το γηροκομείο.

Παραδείγματος χάριν: Έρχεται το Πάσχα, είμαστε πολύ λυπημένοι που ο Χριστός θα σταυρωθεί, αλλά έχουμε ήδη μερικούς που προσπαθούν να αγοράσουν το αρνί πριν καν έχει πεθάνει ο Χριστός, γιατί μετά μπορεί και να μη βρουν. Αν πάρω τον φίλο μου θα μου πει «βλέπεις Νίκο, στα έλεγα, αυτοί ασχολούνται με το αρνί και δεν ασχολούνται με την θρησκεία». Άρα, για να σας βοηθήσω, για όσους τώρα έχουν ενοχές για τα αρνιά τους, για να μπορέσετε να συνεχίσετε, να θυμάστε ότι ακόμη κι ο Άγιος Πέτρος πρόδωσε τον Χριστό 3 φορές. Παρ’όλα αυτά, ο Χριστός είχε πει από την αρχή «εσύ είσαι η πέτρα και πάνω σε σένα θα χτίσω την εκκλησία μου». Κανονικά θα μπορούσατε να πείτε «μα, έκανε λάθος, αφού τον πρόδωσε 3 φορές». Αυτό που πρέπει να θυμάστε δεν είναι ότι τον πρόδωσε 3 φορές, δεν είναι ότι σκέφτεστε μόνο το αρνί, είναι το τι έκανε μετά. Μετά, ο Άγιος Πέτρος συνέχισε όλη την πορεία του, κι όταν έφτασε στο τέλος, όταν αποφάσισαν να τον σταυρώσουν, ζήτησε να τον σταυρώσουν ανάποδα για να μη μοιάζει με τον Δάσκαλο. Να ξέρουμε όλοι ότι ήταν μαθητής. Νομίζω ότι άμα το συνειδητοποιήσετε αυτό θα δείτε ότι η πολυπλοκότητα της ψυχολογίας του Πέτρου δεν έχει σχέση με την θρησκεία. Στο τέλος θα κάνει αυτό που είναι το πρέπον. Μπορεί να είχε μια αδυναμία, δεν πειράζει, έγινε, και του το συγχώρεσαν, του το συγχώρεσε. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι ότι συνέχισε το έργο, χωρίς εκφυλισμό, χωρίς παραποίηση. Αυτό που έχει σημασία είναι τι κάνουμε προς το τέλος.

Στον Ελληνισμό όλα αρχίζουν από το τέλος. Είναι εν αρχή το τέλος. Που σημαίνει πρακτικά ότι εν αρχή, ο θάνατος. Γιατί άμα δεν καταλάβουμε τι σημαίνει ο θάνατος, πεθαίνουμε πριν ζήσουμε. Άμα καταλάβουμε τι σημαίνει ο θάνατος, καταλαβαίνουμε -επειδή είμαστε ένας λαός του χρόνου- ότι μετά την αίσθηση αυτού του θανάτου, αρχίζει η μνήμη. Όταν μετά αποφασίσω να συνεχίσω, τότε αρχίζει η μη λήθη. Και τότε μπαίνω στην αλήθεια. Έχει ενδιαφέρον άμα το συνδυάσετε αυτό, ακόμα και Χριστιανικά, ότι όταν μιλάμε για το φως και το μονοπάτι, δεν εξηγούμε που είναι ακριβώς το μονοπάτι. Ξέρουμε ακριβώς που είναι το φως, αλλά το μονοπάτι είναι πιο δύσκολο. Αλλά αυτό που ξέρουμε πάντως είναι ότι αν το πιστεύουμε αυτό το φως δε θα μείνουμε στο σκοτάδι. Πιο εντυπωσιακό είναι ότι ακόμη κι όταν είμαστε μέσα στο σκοτάδι και πιστεύουμε στο φως, μπορούμε να ανάψουμε το κερί.

Με όλα αυτά θέλω να σας πω πως όποια κι αν είναι η δυσκολία που περνάμε, αυτό που έχει σημασία είναι η συνέχεια. Κι αν το σκεφτείτε ορθολογικά τι κάνουμε το Πάσχα με την Ανάσταση και το φως, θα δείτε ότι αρχικά είναι τριπλό το κερί, που θυμίζει τον τρικέφαλο χρόνο και βέβαια την τριάδα. Στην συνέχεια εμείς έχουμε μόνο ένα κερί. Κι αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι μόλις το ανάβουμε αρχίζει να πεθαίνει. Αλλά στο ενδιάμεσο το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να ανάψουμε τον άλλον. Άμα το σκεφτείτε ορθολογικά είναι ότι του δίνουμε την δυνατότητα να πεθάνει κι αυτός. Αυτή είναι η συνέχεια. 

Και γι’αυτό -μπορεί να καταλάβετε τώρα καλύτερα- ότι όταν γίνεται μια γενοκτονία, προσπαθούν να κάνουν ακριβώς το αντίθετο, όχι μόνο να σκοτώσουν τους ζωντανούς, αλλά να μην υπάρχουν οι επόμενοι.

Για εμάς λοιπόν, αυτό που έχει σημασία και στο «αγάπα τον πλησίον σου» δεν είναι μόνο αυτός που είναι κοντά σου χωρικά, αλλά αυτός που είναι κοντά σου χρονικά, που σημαίνει ότι παίζουμε μετά με τον προηγούμενο και τον επόμενο. Όταν συνειδητοποιούμε ότι είμαστε ο επόμενος του προηγούμενου και ο προηγούμενος του επόμενου, τότε καταλαβαίνουμε ότι δεν είμαστε εμείς, καταλαβαίνουμε ότι είμαστε οι άλλοι, και σιγά-σιγά οι άλλοι, άλλοι.

Όταν μπαίνουμε σ’αυτό το πλαίσιο, τότε μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει συνέχεια. Γιατί αυτό που μας ενδιαφέρει είναι πώς θα ζήσουν οι άλλοι. Έτσι, κατανοούμε ότι το ατομικό δεν έχει νόημα, κι αν ο Ελληνισμός υπάρχει ακόμα και τώρα, είναι επειδή τα βλέπει τα πράγματα σφαιρικά, ολικά, ολιστικά, ποτέ ατομικά.

Άρα, σε εσάς ανήκει η επιλογή, ελευθερία ή θάνατος. Σε εσάς ανήκει η επιλογή της συνέχειας και σε κανέναν άλλον. Αν λοιπόν αποφασίζετε να συνεχίσετε τον Ελληνισμό, δε θα σκοντάψετε στις δυσκολίες, αλλά θα πείτε «εμείς, θα το ξεπεράσουμε».

Ανθρώπινες σχέσεις - το καλύτερο και το καλό.

Ανθρώπινες σχέσεις - το καλύτερο και το καλό

Θεοδωρής Τσιαμίτας

Είναι πολλοί που εκτιμούν τις μανάδες τους γιατί έχουν τις καλύτερες μαμάδες του κόσμου. Τα καλύτερα αδέρφια, τους καλύτερους φίλους, τους καλύτερους συντρόφους, τους καλύτερους δασκάλους.
Αν σ'ενδιαφέρει το καλύτερο, να θυμάσαι πως κάποτε θα υπάρξει καλύτερο κι απ'αυτό κι εσύ θα αντικαταστήσεις το προηγούμενο. Αν είναι αντικείμενο, δεν πειράζει. Ο άνθρωπος όμως πονάει. Θα πληγωθείς αν κάποιος δικός σου σε αντικαταστήσει με άλλον γιατί τον βρήκε καλύτερο απο εσένα, δεν είναι έτσι; Δε γίνεται να είμαστε όλοι μας καλύτεροι σε όλα και διαχρονικά. Αυτό είναι το πρόβλημα και θα υπάρχει όσο υπάρχουν άτομα να αναζητούν τις καλύτερες σχέσεις και όχι τις καλές. Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν αντικαθιστώνται. Οπότε όσον τις αφορά, αν θέλεις να είσαι ανθρώπινος και σε ενδιαφέρει η διάρκεια να ποντάρεις στο καλό, όχι στο καλύτερο. Το καλύτερο εξ'ορισμού είναι περιορισμένο χρονικά, κι αυτό ονομάζεται εξέλιξη.

Η σημασία της Αγάπης για την ανθρωπότητα.

Η Αγάπη είναι μια πολύ σημαντική έννοια για την ίδια την Ανθρωπότητα. Στην πραγματικότητα πηγαίνει πάντοτε μαζί με την ανιδιοτέλεια. Όταν αγαπάς σημαίνει οτι νοιάζεσαι για τον άλλον. Αυτό θα πει πως μπορείς να αγαπάς κάποιον ανεξάρτητα με το αν σ'αγαπάει κι εκείνος. Όπως μας έλεγε χαρακτηριστικά και πολύ ορθά ο Μενέλαος Λουντέμης, "αγαπώ σημαίνει πως εγώ αγαπώ, το τι κάνει ο άλλος είναι δική του δουλειά". Απ'τον ίδιο τον Χριστό ακόμη ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι το να αγαπάμε αλλήλους ως εαυτόν. Αν όλοι αγαπούσαμε τους άλλους, απευθείας θα αγαπιόμασταν κι εμείς. Πόσο πιό ωραίο κι ανθρώπινο να σ'αγαπούν οι άλλοι, απ'οτι ν'αγαπάς μονάχα εσύ τον εαυτό σου. Η κοινωνία συχνά μας λέει να αγαπάμε πρώτα τον εαυτό μας, αλλιώς δε θα μπορέσουμε να αγαπήσουμε κανέναν. Ενώ πηγαίνει εντελώς ανάποδα. Διότι πώς και γιατί να εκτιμήσεις ή να αγαπήσεις τον εαυτό σου αν πρώτα δεν αγαπάς και δεν προσφέρεις στους άλλους; Η Αγάπη λοιπόν είναι η έγνοια για τον άλλο. Η έγνοια για τον άλλο γίνεται συνανθρωπιά. Και μέσω της συνανθρωπιάς γίνεσαι ανθρώπινος. Και τι άλλο είναι το ζητούμενο απο αυτό εδώ ακριβώς, να γίνουμε δηλαδή ανθρώπινοι; Μόνον εφόσον το καταφέρεις, μπορείς να ανήκεις στην ανθρωπότητα, και να γίνεις υπηρέτης της βοηθώντας την να εξελιχθεί.

Όλα είναι θέμα συνείδησης.

Είναι πολλοί που τρώνε κρέας, τρώνε ψάρια και λένε πως είναι φιλόζωοι. Ελπίζω να μην είναι και φιλάνθρωποι. Γιατί εκεί πάμε στον κανιβαλισμό.
Έχει μεγάλη σημασία να ξέρουμε τι λέμε. Να προσέχουμε αν αυτό που λέμε το εννοούμε και αν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Κι αυτό βέβαια είναι καλό να το προσέχουμε και στους άλλους, κι όταν άλλα ακούμε ενώ άλλα βλέπουμε να τους το επισημαίνουμε. Για παράδειγμα, όταν σου πει κάποιος "είμαι φιλόζωος", δηλαδή "αγαπώ τα ζώα", και τα τρώει, και μετά σου πει "σ'αγαπώ"... καλύτερα να το σκεφτείς καλά πριν το πιστέψεις. Γι'αυτό και οι περισσότεροι άνθρωποι λένε στην αρχή οτι αγαπούν και καταλήγουν να τρώνε την ψυχή του "αγαπημένου" τους. Είναι οι ίδιοι που δηλώνουν φιλόζωοι και τρώνε ζώα. Βέβαια ίσως να εννοούν πως είναι φίλοι μόνο με μερικά... Άρα, ρωτάτε τους, αν πιστεύουν, αν εννοούν αυτό που λένε. Κι αν δεν το πράττουν, βοηθήστε τους να το συνειδητοποιήσουν. Διότι αυτό είναι μια ουσιαστική βοήθεια ανθρώπου προς άνθρωπο.
Έχουμε και γονείς που λένε πως αγαπούν τα παιδιά τους κι ωστόσο καπνίζουν δίπλα τους, ακόμη και σε κλειστούς, κοινούς χώρους, κι ουσιαστικά τους στερούν μερικές (7-10) μονάδες (IQ) νοημοσύνης, σύμφωνα με νέες έρευνες του τομέα, για τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος. Όταν συνειδητοποιήσουμε πως το μυαλό δεν είναι απλώς κάτι που έχουμε, αλλά είμαστε αυτό, κι αυτό είναι που βλάπτεται άμεσα απ'το παθητικό κάπνισμα, συνειδητοποιούμε ως παιδιά κατά πόσο όντως μας αγαπούν οι γονείς μας στην πράξη, και ως γονείς κατά πόσο αγαπούμε τα παιδιά μας επί του πρακτέου.
Όλα είναι θέμα συνείδησης. Πόσο συνειδητοποιημένος είσαι όταν μιλάς, όταν γράφεις; Πόσο συνειδητοποιημένος είσαι όταν πράττεις;
Σκέψου, είναι ανάγκη.

Λογική και συναίσθημα - δράση κι αντίδραση.

Όταν εξετάσουμε φιλοσοφικά την έννοια της αντίδρασης θα δούμε πως είναι κατώτερη ως πράξη και φυσικά ευκολότερη της δράσης. Όχι επειδή εξ'ορισμού είναι αντίθετή της, αλλά επειδή δεν εμπεριέχει νοημοσύνη. Κάποιος τρομάζει έναν άλλον κι εκείνου του ξεφεύγει ένα επιφώνημα τρόμου, ξαφνιάσματος. Είναι η αντίδραση στην δράση του πρώτου. Δεν σκέφτηκε, δεν ανέλυσε ορθολογικά τα δεδομένα για να πράξει αναλόγως-πως θα μπορούσε άλλωστε σε τόσο ελάχιστο χρονικά διάστημα-απλώς αντέδρασε ενστικτωδώς και άμεσα. Τονίζουμε το άμεσα, διότι η αντίδραση εκδηλώνεται πάντοτε σε ταχύτερο χρονικό διάστημα απ'αυτό της δράσης, εφόσον η δράση συμβαίνει πάντα πρώτη και χρειάζεται προηγουμένως χρόνο για σκέψη, ανάλυση και στρατηγική.

Σε μια σέξι γυναίκα που σκύβει μπροστά μας ξαφνικά στο σούπερ μάρκετ και αποκαλύπτει ερωτογενή σημεία του σώματός της με σκοπό να μας προκαλέσει και μας ερεθίζει, σ'ένα ωραίο τραγούδι που ξαφνικά πετυχαίνουμε στο ραδιόφωνο ενώ αλλάζαμε σταθμούς και μένουμε στον συγκεκριμένο σταθμό που το έβαλε, στα μέτρα που αποφάσισε να πάρει η κυβέρνηση και βγήκαμε σε πορείες, συναντούμε επίσης το φαινόμενο δράσης κι αντίδρασης. Η δράση είναι η γυναίκα που έσκυψε, το τραγούδι που επιλέχθηκε και τα κυβερνητικά μέτρα που ψηφίστηκαν. Η αντίδραση είναι η στήση, το προσωρινό σταμάτημα εναλλαγής ραδιοφωνικών σταθμών και η συμμετοχή στην πορεία. Και σ'αυτά τα παραδείγματα είδαμε πως η αντίδραση ήταν άμεση και αντανακλαστική, δεν χρειάστηκε στρατηγική σκέψη και χρόνο, ενώ δεν συνέβη το ίδιο με την δράση.

Όταν εξετάσουμε ορθολογικά την σκέψη, θα δούμε πως υπάρχει δυνατότητα επιλογής. Με το συναίσθημα αυτό δεν συμβαίνει. Για παράδειγμα, μια γυναίκα παίρνει τον χρόνο της και βάφεται, αρωματίζεται και ντύνεται πολύ όμορφα για να βγει έξω, δρα αποσκοπώντας στο να αρέσει. Ένας άνδρας που την αντικρίζει και αρέσκεται στην στιγμή απ'την εικόνα ή την μυρωδιά της αντιδρά στην δράση της.

Συνεπώς νομίζω πως μπορούμε να καταλήξουμε στο εξής: Η ορθολογική σκέψη μπορεί να παράγει δράση και αναγκαστικά χρειάζεται νοημοσύνη και χρόνο. Το συναίσθημα είναι αντίδραση που δεν χρειάζεται αναγκαστικά νοημοσύνη και χρόνο. Πολλοί έχουν βιώσει ή ακούσει για έρωτες με την πρώτη ματιά, αλλά όχι για αγάπη, διότι η πραγματική αγάπη χρειάζεται τον απαραίτητο χρόνο που θα μας επιτρέψει να έχουμε τα δεδομένα που θα κρίνουμε οτι αρκούν για να αγαπήσουμε τον άλλον. Άρα η αγάπη που χρειάζεται ανάλυση και σκέψη θεωρείται περισσότερο δράση, ενώ ο έρωτας αντίδραση. Γι'αυτό και η πρώτη είναι ανώτερη του δεύτερου.

Σε είδα και πάλι.

Σε είδα και πάλι
κι ένιωσα ξανά
πιο έντονα
πως σ'αγαπώ
και μονίμως
σε ερωτεύομαι
συνεχώς και συνέχεια
και είναι τέλειο
ενώ δεν είναι πλήρες
κι εσύ μη περιμένεις
ποτέ να σου το πώ
με άλλο τρόπο
διότι ξέρεις
πως ο έρωτας είναι
που μας ανάγκασε
να γίνουμε καλλιτέχνες
διότι δίχως τέχνη
είναι μόνο λέξεις
χωρίς συναίσθημα
και πώς να τον εκφράσεις.

Αγάπη, ελευθερία - ο διάλογος ενός ζευγαριού.

-Μέγιστο αγαθό η ελευθερία για έναν που θέλει να'ναι άνθρωπος θαρρώ. Τι λές?
-Συμφωνώ.
-Και την αγάπη θεωρώ το μέγιστο συναίσθημα ανθρώπου προς άνθρωπο.
-Κι εγώ αγάπη μου.
-Εφόσον αγάπη είναι έγνοια δίχως ιδιοτέλεια κι η ανιδιοτελής προσφορά είναι καθαρή ανθρωπιά.
-Ακριβώς, συμφωνούμε.
-Θεωρείς πως γίνεται να αγαπάς κάποιον και να του στερείς την ελευθερία του?
-Μετά απ'όσα είπαμε με ρωτάς αυτό?
-Ναι.
-Φυσικά και όχι.
-Είσαι και γυναίκα, σκέψου το ξανά.
-Τι εννοείς αγαπητέ μου?
-Απλώς να σιγουρευτείς για την απάντησή σου.
-Μα είμαι σίγουρη.
-Χαίρομαι, αν και δεν κάνεις αυτό που σου ζητάω.
-Τι εννοείς?
-Οτι δεν σκέφτεσαι τώρα, απλώς αντιδράς. Και αυτό θα χρησιμοποιηθεί εναντίον σου.
-Πως?
-Σκαλίζοντας την ζήλια σου.
-Δηλαδή?
-Αν φλερτάρω ή δώσω ένα φιλί σε κάποια άλλη δε θα ζηλέψεις?
-Όχι απλώς θα ζηλέψω αλλά θα σε σκοτώσω κακομοίρη μου! Αλλά που κολλάει τώρα αυτό?
-Βλέπεις που απλώς αντιδράς? Αν σκεφτόσουν θα αντιλαμβανόσουν την αντίφαση.
-Ποιά αντίφαση?
-Της σκέψης σου!
-Δεν καταλαβαίνω...
-Απάντησέ μου, μ'αγαπάς?
-Ναι.
-Τότε νοιάζεσαι για μένα ανιδιοτελώς, δεν μπορείς να στερείς την ελευθερία μου, θυμάσαι?
-Μα...
-Αν λοιπόν ήθελα κάποια στιγμή να φιλήσω μια άλλη δεν είμαι ελεύθερος?
-...είσαι, αλλά...
-Αλλά δε θα μου το αναγνώριζες.
-Δεν θα έλεγα αυτό.
-Το θέμα είναι τι θα έκανες. Είπες πως θα με χώριζες.
-Δεν το εννούσα...
-Το ξέρω, ήταν κι αυτό απλά μια αντίδραση.
-Φυσιολογική όμως.
-Ναι, μόνο για μια σχέση κοινωνική που δεν έχει μέλλον. Μια σχέση κτητικότητας και τριβών.
-Υπάρχει σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων χωρίς τριβές?
-Αν το μόνο που έχουν είναι αγάπη ο ένας για τον άλλον είναι εντάξει.
-Κι εμείς τι έχουμε?
-Το ερώτημα είναι τι θέλουμε.
-Εγώ σ'αγαπώ πραγματικά.
-Το ξέρω, είναι αμοιβαίο. Γι'αυτό έχουμε αυτό που θέλουμε για όσο θέλουμε.
-Μπορεί να είναι και για πάντα?
-Μια σχέση αγάπης κι ελευθερίας είναι η ανθεκτικότερη όλων.
-Άρα μπορεί να κρατήσει για πάντα.
-Αφού δεν υπάρχει εγωισμός.
-Μόνο προσφορά, ελευθερία και κατανόηση.
-Χαίρομαι που με καταλαβαίνεις.
-Χαίρομαι που μ'αγαπάς.
-Όσο δε φαντάζεσαι.
-Δεν χρειάζεται πια να φανταστώ.
-Σωστά, τώρα βλέπεις αγάπη μου.

-Θ.Τ.

Η πραγματικότητα του άνδρα μέσα στο πλαίσιο μιας σχέσης.

Πριν διαβάσετε τα παρακάτω ας έχετε στο νού σας πως αυτά που αναφέρονται στο άρθρο πιθανώς να σας ξενήσουν και να συγκρουστούν νοητικά με τις απόψεις σας που γαλουχήθηκαν απο την κοινωνία που σας ενσωμάτωνε στους κόλπους της ενώ ήσασταν ακόμα μικροί, διότι θα ακουστούν κάπως ριζοσπαστικά, συνεπώς να είσαστε προετοιμασμένοι. Οι γυναίκες δείτε το αρχικά σαν μια νοητική πρόκληση που θα τεστάρει τις αντοχές σας. Είναι φυσιολογικό σε πρώτη φάση να υπάρξουν κι αντιδράσεις κυρίως απο αναγνώστες του ωραίου φύλου. Δεν πειράζει, ξέρουμε πως η αντίδραση είναι αποτέλεσμα μιας δράσης, συνεπώς είναι αναμενόμενη και προβλέψιμη. Το θέμα είναι να δείξετε τις κατάλληλες αντοχές ώστε να ενσωματώσετε στο νου σας τις πληροφορίες που θα επιτρέψουν στην συνέχεια κατόπιν ορθολογικής σκέψης να προκύψουν καινούριες ερμηνίες πάνω στην νέα πραγματικότητα αφού γίνουν αντιληπτές και αναλυθούν καλύτερα κι εκ νέου οι ανάγκες και συμπεριφορές του ανδρικού φύλου. Στόχος είναι να φέρουμε τις γυναίκες πιο κοντά στην ανδρική πραγματικότητα, με απώτερο σκοπό την καλύτερη κατανόηση απο μέρους τους η οποία θα επιτρέψει και την σωστότερη ένωση μεταξύ των 2 φύλων σε μια σχέση. Και η νοητική ένωση μεταξύ δύο ανθρώπων είναι ότι πιο όμορφο μπορεί να επιτευχθεί. Και γι'αυτό δεν νομίζω πως χρειάζεται να σας πείσω εγώ. Για τα υπόλοιπα θα το επιχειρήσω. Βλέπετε είμαι ειλικρινής. Ξεκινάμε λοιπόν.

Δεν είναι υπερβολή, η ανάγκη για σέξ είναι όπως η ανάγκη του φαγητού για τους άνδρες. Τόσο σημαντική. Γι'αυτό και μπορούνε τόσο εύκολα να κάνουνε σέξ ακόμη κι αν δεν νιώθουνε συναισθήματα γι'αυτήν που μαζί της το κάνουνε. Είχατε ποτέ συναισθήματα για το φαγητό που τρώτε? Τρώτε λόγω ανάγκης, όχι επιλογής ούτε ψυχαγωγίας (πάντα υπάρχουν κι εξαιρέσεις). Έτσι κάνει σεξ κι ένας άνδρας. Αν δεν το ξέρατε ίσως να νιώθετε σαν να πέφτετε απ'τα σύννεφα. Μα απο την άλλη γιατί να ανεβείτε εκεί εξ'αρχής? Η αλήθεια δεν είναι σκληρή, αλλά απλή: Όπως έχουμε ανάγκη να φάμε κι αν δεν το κάνουμε πονάει το στομάχι μας, για τους άνδρες ισχύει πως έχουνε ανάγκη να κάνουνε σέξ κι όταν δεν την ικανοποιούν πονάει το αντίστοιχο όργανο. Έτσι τους έχει κάνει η μητέρα φύση. Όταν ένας άνδρας ερεθιστεί σεξουαλικώς απο μια γυναίκα, έχει ήδη την ανάγκη και το φυσιολογικό και υγειές είναι να την ικανοποιήσει, όπως κάνουμε οι άνθρωποι με όλες μας τις ανάγκες. Έρευνες έχουν μελετήσει κι αποδείξει πως οι σεξουαλικά ενεργοί άνδρες σκέφτονται το σέξ συχνότερα απ'οτιδήποτε άλλο καθημερινά. Πιστεύετε πως αυτό συμβαίνει απο επιλογή? Τέτοια δείγματα φανερώνουν την πραγματικότητα, κι αυτή οφείλεται στον τρόπο που λειτουργεί ο οργανισμός τους. Οι άνδρες είναι προγραμματισμένοι να ερεθίζονται με σκοπό να τους δημιουργηθεί αυτή η έντονη ανάγκη να αναπαραχθούν ώστε να διασφαλίσουν την συνέχιση του είδους, όπως γίνεται με όλα σχεδόν τα υπόλοιπα ζώα του πλανήτη. Έχετε αναρωτηθεί γιατί συχνά ονομάζουν τους άντρες μεταφορικά και κυνηγούς? Ας κάνουμε την ερώτηση ακόμη πιο ύπουλη: Έχετε αναρωτηθεί γιατί οι περισσότερες γυναίκες δηλώνουν πως θέλουν ο άνδρας να είναι κυνηγός? Απο που προέρχεται αυτό το ένστικτο, αυτή η επιθυμία? Αν το σκεφτείτε θα βρείτε απαντήσεις και θα βγάλετε και τα δικά σας συμπεράσματα τα οποία θα δείτε οτι θα συμπίπτουν με όσα αναφέρονται στο κείμενο. Όπως για να βρεί φαγητό είναι ανάγκη ένα ζώο να κυνηγήσει ώστε να επιβιώσει το ίδιο, έτσι και για να κάνει σέξ είναι ανάγκη το αρσενικό να κυνηγήσει τις θηλυκές. Αυτό είναι το φυσιολογικό, δηλαδή το κανονικό απο την φύση. Μπορείτε να το δείτε στα λιοντάρια, τις μαϊμούδες, τα ζαρκάδια, τα σκυλιά, τις γάτες και τα περισσότερα ζώα που ζουν σε ομάδες και αγέλες. Αναρωτηθήκατε γιατί τα αρσενικά κάνουν σέξ με πολλές θηλυκές? Επειδή είναι πιο μάγκες? Ή μήπως επειδή το έχουν μεγαλύτερη, εντονότερη ως ανάγκη?
Καταλαβαίνουμε λοιπόν με αυτό το σκεπτικό πως το σέξ για τον άνδρα δεν είναι συναίσθημα, δεν είναι πολυτέλεια, είναι πρώτη ανάγκη και κατά πολύ εντονότερη απο την αντίστοιχη της γυναίκας. Πάντοτε υπάρχουν οι εξαιρέσεις, που επιβεβαιώνουν όμως τον κανόνα. Αυτή είναι η πραγματικότητα του αρσενικού ανθρώπου ως ζώο.
Όμως εκτός απο ζώα που έχουν βασικές ανάγκες τι είναι αυτό που μας φέρνει στην κορυφή της πλάσης κάνοντάς μας να διαφέρουμε απο τα υπόλοιπα ως άνθρωποι? Δεν είναι η νοημοσύνη? Απο αυτή δεν προέρχονται τα συναισθήματα και οι σκέψεις? Φαντάζομαι συμφωνούμε οπότε τώρα αξίζει να αναρωτηθούμε: Γιατί οι γυναίκες όταν έχετε έναν άνδρα ερωτευμένο μαζί σας που σας αγαπάει ειλικρινά και έχετε μαζί του μια όμορφη σχέση ενώτερου επιπέδου απο αυτή του ζώου, η οποία σας γεμίζει, υπάρχει λόγος να ζηλέψετε αν είχε κάποτε την ανάγκη να πάει με κάποια άλλη, καθαρά σαρκικά, εφόσον όσα ένιωθε για σας ήταν πολύ ανώτερα? Δεν θα μπορούσατε φυσικά να επινοήσετε πως προτίμησε το άλλο απο το δικό σας, διότι με εσάς ήταν πριν απ'αυτό και με εσάς θα έμενε και μετά. Εκείνο ήταν απλά μερικές στιγμές και τίποτε περισσότερο. Οπότε σε πιο πλαίσιο υπάρχει πρόβλημα?
Κι επειδή ανέφερα πιο πριν για την ανάγκη του φαγητού-όχι τυχαία-θα φέρω άλλο ένα παράδειγμα για να γίνει πιο αντιληπτή η πραγματικότητα και για το γυναικείο φύλο: Έστω οτι είναι το αγαπημένο σου φαγητό το παστίτσιο. Όποτε είσαι σπίτι και κάνεις να φάς, φτιάχνεις παστίτσιο. Σου αρέσει, η γεύση, η μυρωδιά, η υφή του, το θεωρείς θρεπτικό για τον οργανισμό σου, γι'αυτό και το προτιμάς απο τα άλλα. Κάποτε όμως φεύγεις για ένα χρονικό διάστημα για διακοπές ή υποχρεώσεις. Δεν έχεις χρόνο, ή ίσως δεν έχεις και τα υλικά για να φτιάξεις παστίτσιο. Πεινάς και περνάς μπροστά απο ένα γυράδικο. Μυρίζεις τον γύρο και σου δημιουργείται έντονα η ανάγκη να τον φάς αφού τον μύρισες και τον είδες. Θέλεις και να τον γευτείς. Τον τρώς λοιπόν, χορταίνεις και φεύγεις. Όταν επιστρέφεις στο σπίτι σου ξαναφτιάχνεις φυσικά το αγαπημένο σου παστίτσιο. Και τελειώνει η ιστορία. Ερώτημα: Ήταν ψέμμα πως το παστίτσιο ήταν το αγαπημένο σου φαγητό? Ήταν κακό το οτι κάποια στιγμή σου δημιουργήθηκε η ανάγκη να φάς και λίγο γύρο? Είναι συγκρίσιμες οι καταστάσεις? Είναι σαφές οτι προτιμάς το παστίτσιο για χίλιους λόγους, αλλά κάποια στιγμή τα έφερε έτσι η ζωή κι έφαγες και γύρο. Αν τώρα το παστίτσιο είχε κι αυτό νοημοσύνη θα έπρεπε να ζηλέψει και να θεωρήσει οτι το απάτησες επειδή προτίμησες να φάς και λίγο γύρο την στιγμή που πεινούσες ενώ έλειπες απο το σπίτι και δεν μπορούσες να φάς παστίτσιο?
Μεταφέρετε τώρα νοητικά την δομή του παραδείγματος στην σχέση άνδρα και γυναίκας. Προς θεού, δεν συγκρίνω κατά καμία έννοια μια γυναίκα με ένα παστίτσιο. Δεν είναι τα 2 αυτά το πλαίσιο σύγκρισης, αλλά οι ανάγκες του φαγητού και του σεξ οι οποίες είναι συγκρίσιμα δυνατές. Όσο παράδοξο κι αν φαίνεται είναι δυνατό ένας άνδρας να αγαπάει μια γυναίκα, να την νοιάζεται, να την θέλει, να είναι ερωτευμένος μαζί της κι ωστόσο κάποια στιγμή να του δημιουργηθεί η ανάγκη να πάει με κάποια άλλη σωματικά. Δεν σημαίνει οτι θα συμβεί οπωσδήποτε, όμως υπάρχει μεγάλη πιθανότητα, είναι βιολογία είπαμε, όχι επιλογή. Το γεγονός ωστόσο δεν αναιρεί κανένα απο τα συναισθήματά του για την σχέση του. Γι'αυτό κι αυτή δε θα έπρεπε καν να μπεί στην διαδικασία σύγκρισης και να νειώσει μειονεκτικά. Τι είπαμε είναι σημαντικότερο? Το βιολογικό, σωματικό ένστικτο ή η νοημοσύνη που είναι το ανθρώπινο κομμάτι? Έχουμε ήδη απαντήσει νοητικά στην ερώτηση. Οπότε ορθολογικά σκεπτόμενοι πλέον ξέρουμε πως δεν αξίζει να σταματήσει μια σχέση αγάπης για μια στιγμή ικανοποίησης της σαρκικής ανάγκης. Και τότε όταν διακόπτεται τι είναι που φταίει? Τι προκαλεί την σύντροφο να τον χωρίσει σ'αυτό το σημείο? Όλοι γνωρίζουμε ή έστω ψυχανεμιζόμαστε. Είναι ο εγωισμός, και πιο συγκεκριμένα η κτητικότητα. Αυτό το απάνθρωπο συναίσθημα που μεταμορφώνει τον άλλον (άνδρες-γυναίκες) σε πράγμα που θέλουμε για δικό μας, σε αποκλειστικότητα, όπως ένα υλικό αγαθό. Αυτό μας πονάει και αντιδρούμε τόσο έντονα αν μάθουμε οτι ο σύντροφός μας φλέρταρε, ή έκανε σέξ με άλλον/άλλη. Άρα η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται σε μας. Μας είναι όμως πιο εύκολο να περιορίσουμε τον άλλον παρά να ξεριζώσουμε αυτή την αρρώστια που φυλάμε μέσα μας. Είναι σαφές πως η ζήλια προέρχεται απο δική μας ανασφάλεια. Η ζήλια εμφανίζεται όταν επινοήσουμε μια διαδικασία σύγκρισης του εαυτού μας με κάποιον άλλο στα μάτια ενός προσώπου που μας ενδιαφέρει. Η ζήλια είναι ένα πρόβλημα, μια νοητική αρρώστια του εαυτού μας που έχει και πρακτικές συνέπειες και πρέπει να θεραπεύσουμε με την νοημοσύνη μας. 
Ξέρω οτι είναι δύσκολο να ξεπεράσουμε την κτητικότητα που βγάζουμε στους άλλους, ειδικότερα στις σχέσεις μας, ακόμη περισσότερο στις ερωτικές, αλλά πρέπει να θυμόμαστε πως είναι άνθρωποι και όχι πράγματα. Άνδρες, γυναίκες, αρμόζει να ζούμε ελεύθεροι και να αναγνωρίζουμε απόλυτα αυτό το δικαίωμα και στους άλλους, το να κάνουνε δηλαδή οτι θέλουν αρκεί να μην καταπατά την ελευθερία μας και των υπολοίπων. 
Να είσαστε πάντως σίγουρες, πως δεν σας έχουμε ανάγκη μόνο βιολογικά, αλλά και νοητικά εξίσου, γι'αυτό και δεν είστε απλώς ένα σημαντικό κομμάτι στις ζωές μας, είσαστε οι ίδιες μας οι ζωές.

ΥΓ
Όταν ένας άνδρας, απο όλες τις γυναίκες, για μία συγκεκριμένη μόνο τρέφει έρωτα, αγάπη, έγνοια, σημαίνει πολλά. Αν είστε εσείς αυτή, μη το λησμονείτε. Κι όταν σε μια σχέση δεν περιορίζονται οι βασικές του ανάγκες, όπως το σέξ, δεν θα υπάρχουν προβλήματα τέτοιου τύπου όπως της ζήλιας συνεπώς στο πέρασμα του χρόνου δεν θα διαβρώνεται, αλλά θα ανανεώνεται, θα εξελίσσεται και θα είναι μια σταθερή βάση, μια παραγωγική πηγή αγάπης και κατανόησης για τους δύο. Έτσι επιτυγχάνεται η πραγματική ένωση. Οι κλασσικές σχέσεις στα δεδομένα της κοινωνίας, είναι απλώς σχέσεις κτητικότητας και δεν αρμόζουν σε κανέναν άνθρωπο.